Mar 27, 2014 - 0 Comments - Veriler -

Enflasyon

Nalan Yırtmaç

Eğer bir ülkede fiyatların genel seviyesinde süreklilik gösteren bir yükselme yaşanıyorsa, iktisatçılar bunu enflasyon (tersini ise deflasyon) olarak adlandırırlar. Fiyatların genel seviyesinden bahsettiğimizde, bir ülkedeki her bir ürünün kaça olduğu bilgisini toparlamanın imkansızlığını tahmin edebilirsiniz. İşte bu yüzden, enflasyon verilerinde belirli mal ve hizmetler seçilerek bir sepet oluşturulur ve bu sepetin parasal karşılığı üzerinden fiyatların “genel” seviyesi hakkında sonuçlara ulaşılır.

Fiyatların genel seviyesindeki yükseliş veya azalışlar, farklı mal ve hizmet sepetleri üzerinden hesaplanır: TÜFE (Tüketici Fiyatları Endeksi), ÜFE (Üretici Fiyatları Endeksi), TEFE (Toptan Eşya Fiyatları Endeksi). Tüketicilerin enflasyondan ne kadar etkilendiğini anlamak için TÜFE’ye, üreticilerin fiyatların genel seviyesinden ne kadar etkilendiğini anlamak için ise ÜFE’ye bakmak gerekir.

Tablo 1′de bu üç endeksin bir önceki senenin aynı çeyreğine göre yüzde değişiminin 2004-2013 arasındaki seyrini izleyebilirsiniz. Endeksler genel olarak birbirine paralel olarak ilerliyor olsa da; 2009′da küresel krizin de etkisiyle, TEFE ve ÜFE iki çeyrek boyunca (2009 Ç2 ve Ç3) düşerken, TÜFE göreceli olarak yüksek kalmış.

Tablo 1

Anlaşılacağı üzere, endekslerin seyirlerinde çeşitli nedenlerle ayrışmalar da gözlemlenebiliyor. Bu örnekte, kriz koşullarının hem üretimi hem de ticareti olumsuz etkilemesinin toptan eşya ve üretici fiyatlarının üzerinde baskı yarattığı anlaşılıyor: Üretim ve ticaret hacmi düşünce, mal ve hizmetlere olan talep de düşmüş, bu durum da fiyatların genel olarak düşmesine neden olmuş. Benzer ölçekte bir talep düşüşü TÜFE’yi oluşturan sepette yaşanmadığı için de bu mal ve hizmetlerin fiyatlarında düşüş yaşanmamış.

Kaynaklar:

Enflasyon verileri Merkez Bankası websitesinden, “GENEL İSTATİSTİKLER” altsekmesinden alınmıştır.

İstatistiksel Tablo İsmi: “Fiyat Endeksi (Üretici Fiyatları) (2003=100) (TÜİK) (Aylık)”, “Fiyat Endeksi (Tüketici Fiyatları) (2003=100) (TÜİK) (Aylık)”, “Fiyat Endeksi (Toptan Eşya) (1968=100) (İTO) (Aylık)”

Görsel: Nalan Yırtmaç

Print Friendly

Yorum yazın...

Your email address will not be published. Required fields are marked *