Apr 30, 2014 - 0 Comments - Veriler -

Bütçe Giderleri

Tıpkı haneler gibi devletlerin de bütçeleri, yani gelir ve giderleri vardır. Kalkınma Bakanlığı verilerinde, bütçe giderleri üç ana kalemde sunulmuş: Cari Harcamalar (Personel ve Diğer Cari), Yatırım Harcamaları ve Transferler (Faiz Ödemeleri, KİT’lere Transferler, Vergi İadeleri, Sosyal Güvenlik ve Diğer Transferler).

1990, 2000, ve 2010 yıllarındaki gider kalemlerinin toplam bütçe giderlerindeki paylarına bakmak ortaya ilginç bir tablo çıkarıyor (Tablo 1, Tablo 2, Tablo 3). Örneğin, Personel Harcamaları 1990′da %43 iken, 2000′de %21′e düşüyor, 2010′da ise tekrar yükselerek %26′ya çıkıyor. 2000 yılında en öne çıkan kalemin % 44 ile Faiz Ödemeleri olduğunu görüyoruz. Buna karşılık, Faiz Ödemeleri 2010′da %17′ye düşüyor.

Tablo 1

Tablo 2

Tablo 3

Sosyal güvenlik ve hane yardımı gibi genellikle gelir dağılımında adalet sağlama amacıyla yapılan Transfer Harcamaları kaleminin en önemli özelliği, bu tip harcamalar karşısında devlete mal ve hizmet verme zorunluluğunun olmaması. 1990′dan 2010′a kadar önemli bir artış gösteren iki kalemin Sosyal Güvenlik Harcamaları ile Diğer Transferlerden oluştuğunu görüyoruz. 1990′da %2 olan Sosyal Güvenlik Harcamaları, 2000′de %7′ye yükseliyor, 2010′da ise %19′a ulaşıyor. Diğer Transferler ise 1990′da %7 iken, 2010′da %12′ye ulaşıyor.

Bu veriler, bütçe gelirlerinin 2000′li yıllardaki dönüşümü ile ilgili diğer notlarla birlikte ele alındığında (bkz. Bütçe Gelirleri,Karşılaştırmalı Bütçe Gelirleri) gelir dağılımı açısından Türkiye kamu iktisadının çelişkili sayılabilecek etkiler yarattığını gösteriyor. Bir taraftan dolaylı vergilere odaklanılması gelir dağılımında adaletsizliği arttırıcı bir etki oluştururken, diğer taraftan artan transfer harcamaları gelir dağılımında adalet sağlayıcı bir etki ortaya koyuyor. Başka türlü ifade edersek, devlet 2000′li yıllar boyunca vergileri toplarken gelir dağılımını bozuyor, topladığı vergileri harcarken de düzeltmeye çalışıyor.

Kaynaklar:

Veriler Kalkınma Bakanlığı websitesinden, “Ekonomik ve Sosyal Göstergeler” sekmesinden alınmıştır.

İstatistiksel Tablo ismi: “Kamu Finansmanı (Tablo V.)”

Print Friendly

Yorum yazın...

Your email address will not be published. Required fields are marked *