Apr 01, 2014 - 0 Comments - Veriler -

İhracat ve İthalat Kalemleri

Bir ülkenin dış ticaret kalemlerini incelemek, o ekonominin dünya ekonomisiyle nasıl ilişkilendiği ve ona hangi açılardan bağlı olduğunu gösterir. Hiçbir ülke ihtiyacı olan tüm mal ve servisleri kendi başına üretemez. Dolayısıyla dünya üzerindeki tüm ülkelerin birbirlerine ekonomik açıdan bağlı olmak zorundadır. İşte bu bağ da, dış ticaretle, yani ihracat ve ithalat ile, kurulur. 

Örneğin, önemli bir enerji kaynağı ve sanayide için bir hammadde olan petrol her yerde çıkmaz. Bu nedenle, petrol yataklarına sahip olan ülkeler, petrol tüketen ama petrol yataklarına sahip olmayan ülkelere bu metayı ihraç eder. Aynı şekilde, coğrafi koşullar sebebiyle her ülkede şarap üretimi mümkün değildir. Tam da bu yüzden, bu malı üretemeyen ülkeler üreten ülkelerden ithal ederler. 

Tablo 1

Türkiye’nin 2013’deki dış ticaret profiline yakından baktığımızda, en önemli kalemin “Sanayi için işlem görmüş hammaddeler” olduğunu gözlemliyoruz (Tablo 1). Tablo 1’deki dış ticaret verilerine göre, “Sanayi için işlem görmüş hammaddeler” ihracatı 49.8, ithalatı da 85.8 milyar dolar ile en büyük kalemi oluşturuyor. Tablo 2’de, bu kalemin de dahil olduğu “Hammadde” ithalatının toplam ithalatın %73 gibi kayda değer bir oranına denk geldiğini görüyoruz.

Tablo 2

Bu bilgi bize Türkiye sanayi üretiminin bugünkü yapısal niteliklerinden dolayı (kullandığı teknolojiler ve yoğunlaştığı alanlar açısından) dışa bağımlı olduğunu ve kapsamlı bir yapısal dönüşüm geçirmedikçe dış ticaret açığı vermeye devam edeceğini gösteriyor. Çünkü Türkiye’nin ihracatında gerçekleşen her artış, ülke sanayisinin yapısal özelliklerinden dolayı işlenmiş hammadde ithalatında da artışa neden oluyor.

Tablo 3’te görüldüğü üzere, hammadde ihracatı toplam ihracatın %49’una denk gelerek en büyük kalemi oluşturuyor. Buna ilaveten, tüketim malları ihracatı da %40 gibi kayda değer bir orana sahip. Bunlar da gösteriyor ki, hem iç hem de dış pazara yönelik üretim yapabilmek için, Türkiye ekonomisi işlenmiş hammadde ithal etmek zorunda. 

İhracat arttıkça ithalat da artarsa, ihracattan elde edilen gelir ülkede kalmaz ve işlenmiş hammadde ithalatına harcanır. Bu durumun Türkiye’nin kapanmayan cari açığının nedenlerinden biri olması ülkenin dış ticareti hakkında yapılan en önemli eleştirilerdendir.

Tablo 3

Kaynaklar: 

İhracat ve İthalat verileri TÜİK websitesinden “Dış Ticaret İstatistikleri” sekmesinden alınmıştır.

İstatistiksel Tablo isimleri: “Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (GEGS) Göre İhracat”,”Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (GEGS) Göre İthalat”

Görsel: Nalan Yırtmaç

Print Friendly

Yorum yazın...

Your email address will not be published. Required fields are marked *