Apr 17, 2014 - 0 Comments - Veriler -

Tasarruflar ve Yatırımlar

İktisatçılar bir ülkenin ekonomisini bütün olarak ele aldıklarında ülkenin toplam gelirini nasıl harcadıklarını dört kalemede incelerler. Bunlar, hane halkının gerçekleştirdiği Tüketim, özel sektörün gerçekleştirdiği Yatırım, devletin yaptığı Kamu Harcamaları ve Net İhracat’tan oluşur (yani, ihracattan ithalatı çıkarınca geriye kalan miktar).

Toplam Gelir = Tüketim + Yatırım + Kamu Harcamaları + Net İhracat

Her ülkede, hane halkı, farklı kaynaklardan kazandıkları gelirlerden yasalarla belirlenmiş oranlarda vergi ödemekle yükümlüdür. Ödenen vergilerden arta kalan gelirlerinin önemlice bir kısmını harcarlar (ki bu Tüketim kalemini oluşurur) kalanını da tasarruf ederler. İdeal koşullarda ve kapalı ekonomilerde, gelirin tasarrufa ayrılan bu kısmı, finansal sistem aracılığıyla (mesela bankalar) yatırıma dönüştürülür.

Tüm bu ilişkileri tanımlarken, dikkatinizi çekmemiz gereken bir nokta var: Yukarıda bahsedilen ilişkilerde, hane halkları arasındaki farklılıkları gözardı ediliyor. Oysa birçok dar gelirli hane halkı, bırakın tasarruf etmeyi, aylık harcamalarını karşılamak için dahi borçlanmak zorunda kalıyor. Buna karşılık, gelir düzeyi yüksek olan hane halkları, ortalama gelirdeki bir haneyle karşılaştırıldığında, gelirlerinin çok daha büyük bir bölümünü tasarrufa ayırabiliyorlar.

Tablo 1’de, 1975-2010 yılları arasındaki Yurt İçi Tasarrufun GSYH’ye oranının seyri ile bu seyrin Kamu ve Özel Tasarruf olarak ayrıştırılmış şeklini takip etmemiz mümkün. 1987-2002 arasında %25’lerde plato yapan Özel Tasarruf, 2001’den sonra ciddi bir düşüş sergilemiş, 2006’dan sonra kısa bir süreliğine artış göstermiş, ancak Küresel Kriz’in etkin olduğu 2008’den itibaren tekrar düşüşe geçerek %15’in altında kalmış.

Tablo 1

Tablo daha dikkatle incelendiğinde,Yurt İçi Tasarruflarının 2001’den 2008’e kadar %15’in üzerinde plato yapmasını Kamu Tasarruflarının sağladığı görülecektir. Devlet bütçesinin 2000’li yıllardaki seyrinin tartışıldığı Bütçe Dengesi notu, kamu sektöründe bu dönemde gerçekleştirilen tasarrufun arka planını daha ayrıntılı olarak veriyor.

Tablo 2’yi incelediğimizde, 1985-1997 arasında yükselme seyri gösteren Özel Sabit Sermaye Yatırımlarının GSYH’ye oranının, 1998-2001 arasında düşüşe geçtiğini, 2002-2006 arasında tekrar yükseldiğini, ancak 2006’dan itibaren bir kez daha düşüşe geçtiğini görmek mümkün.

Özel Sabit Sermaye Yatırımlarının, hem Kamu Sabit Sermaye Yatırımlarıyla hem de Tasarruflarla karşılaştırıldığında, daha dalgalı bir seyir izliyor olmasının bir çok sebebi olabilir. İlk olarak, özel sektörün yatırımlarını finanse etmek için yöneldiği tek kaynak Yurt İçi Tasarruflar değil. Özel sektör, aynı zamanda, dış borçlanma yoluyla diğer ülkelerin tasarruflarına da yönelebiliyor (Örneğin, Tasarrufları Yurt İçi Yatırımlarından fazla olan ve Dış Ticaret Fazlası veren ülkelere). Daha önce, Cari İşlemler Hesabı üzerine yazdığımız notta da bu olasılığı ve bu olasılığın getirdiği kırılganlık halini ayrıntılı olarak incelemiştik. Ancak bu sefer, şunu da hatırlatmakta fayda var: Özel sektörün diğer ülkelerin tasarruflarına yönelebilmesi için, uluslararası finansal piyasalarla ilişkilenmiş ve gelişmiş olan bir finansal yapıya sahip olması gerekli.

Bir başka ihtimal şu olabilir: John Maynard Keynes’in de belirtiği gibi, belirsizliğin olduğu ortamlarda yatırımcılar ve girişimciler çok daha tedirgin ve ürkek davranabiliyor. Bu da, özel sektörün yatırım oranlarının, kamu sektörününkülere göre çok daha oynak olmasına yol açabiliyor.

Tablo 2

Son olarak Tablo 3’e kısaca baktığımızda, Tasarruflarla Yatırımların karşılıklı olarak seyrini inceleyebiliyoruz. Bu tabloda en çok dikkat çeken şey, Yatırımlar ile Yurt İçi Tasarruflar arasında 2000’li yıllarda görülen ayrışma. Bunu mümkün kılan da, yukarıda anlattığımız üzere, yatırımcıların yurt dışı kaynakları kullanabilir hale gelmesi ve azalmaya devam eden yurt içi tasarrufların yerine bu kaynaklara yönelebiliyor olması.

Tablo 3

Kaynaklar:

Veriler Kalkınma Bakanlığı websitesinden, “Ekonomik ve Sosyal Göstergeler” sekmesinden alınmıştır.

İstatistiksel Tablo: “Yatırım ve Tasarruf (Tablo II.)” altında “Yurtiçi Tasarruflar ve Sabit Sermaye Yatırımlarının GSYH İçindeki Payı (1975-2010)”

Print Friendly

Yorum yazın...

Your email address will not be published. Required fields are marked *