May 03, 2014 - 0 Comments - Veriler -

Türkiye’de Bütçe Dengesi

Türkiye’nin Bütçe Dengesi’nin 2003-2012 arasındaki seyrine baktığımız zaman (2003 sabit fiyatlarıyla), devletin sürekli olarak bütçe açığı verdiğini görüyoruz (Tablo 1). 2003′ten 2006′ya kadar azalan bütçe açığı 2006′dan itibaren tekrar büyümeye başlamış ama küresel krizin Türkiye ekonomisi üzerinde en ağır etkisinin görüldüğü 2009 yılında dikkate değer bir düşüş göstermiş. Bütçe açığı, bundan sonra, 2011′e kadar azalan bir seyir takip etmiş, 2012′de ise tekrar yükselmeye başlamış.

İktisatçılar, özellikle dış borç yükü olan devletlerin performanslarını incelerken, bütçe dengesine ek olarak Faiz Dışı Denge’ye de bakarlar. Faiz Dışı Denge, Bütçe Gelirlerinden, Faiz Dışı Giderler’in çıkarılmasıyla hesaplanır. Eldeki verilere baktığımızda, Türkiye’nin 2003-2012 arasında faiz dış fazlası vermekte olduğunu görüyoruz (2009 yılında göreceli olarak çok küçük bir faiz dışı fazla verilmiş). Bu durum da, devletin son 10 yılı içinde faiz borçlarını ödeyerek birikmiş toplam borcunu eritmekte olduğunu gösteriyor.

Ancak yargıya varmadan önce dikkat etmemiz gereken bir nokta bulunuyor. Aynı dönemde, yani faiz dışı fazlası verilen 2003-2012 yılları arasında, Türkiye dış ticaret açığı vermeye devam ediyor (bkz. Tarihsel Bakış Açısıyla Dış Ticaret) ve bu açığı karşılayabilecek oranda bir tasarrufta bulunmuyor (bkz. Tasarruflar ve Yatırımlar).

Tüm bunları tek bir çerçevede yorumlamamız gerekirse, Türkiye’nin borçlanma yapısında özel sektöre ve bireysel borçlanmaya doğru bir kaymanın söz konusu olduğundan bahsedebiliriz. Hatta, devletin dış borçlarını ödeme konusunda istikrarlı davranmasının, Standard and Poors ve Moody’s gibi uluslararası derecelendirme kurumlarının Türkiye’yi bir yatırım merkezi olarak notlandırırken olumlu değerlendirmesine de katkıda bulunmuş olacağını tahmin edebiliriz.

Bu konunun daha ayrıntılı tartışması için, Cari İşlemler Dengesi üzerine hazırlanmış notumuza da bakabilirsiniz.

Tablo 1

Kaynaklar:

Veriler Hazine Müsteşarlığı websitesinden, “Hazine Müsteşarlığı Veri Dağıtım Sistemi” sekmesinden alınmıştır.

İstatistiksel Tablo: “Merkezi Yönetim Bütçe (Myb) Dengesi Ve Finansmanı (Milyon TL)” (2006-2012 arası için) ve “Konsolide Bütçe Dengesi Ve Finansmanı (Milyon TL)” (2003-2005 arası için)

Not: Veriler enflasyon bilgileri kullanılarak 2003 sabit fiyatlarına çekilmiştir.

Enflasyon verileri Merkez Bankası websitesinden, “GENEL İSTATİSTİKLER” sekmesinden alınmıştır.

İstatistiksel Tablo: “Fiyat Endeksi (Üretici Fiyatları) (2003=100) (TÜİK) (Aylık)”

Print Friendly

Yorum yazın...

Your email address will not be published. Required fields are marked *