May 28, 2014 - 1 Comments - Veriler -

Türkiye’de Gelir Dağılımı

2011 yılında ABD’de ortaya çıkan Occupy hareketi oldukça büyük tartışma yarattı. Hareket en çok somut talepler sunmadığı için eleştiriliyor olsa da, New York’da bir parkın işgaliyle başlayan ve tüm dünyada ses getiren hareketin neden ortaya çıktığını hemen hemen herkes biliyor: 2008 yılında patlak veren küresel krizin sorumlularının, yani finansal kuruluşların, bedeli düşük gelirlilere ödetilerek kurtarılması, günün piyasa ekonomisinde her zaman ticari şirketlerin kollanması, ve hareketin “We are the 99%” (“Biz %99’uz”) sloganından da anlaşılacağı üzere, gelir dağılımındaki adaletsizlik.

Gelir (ve varlık) dağılımı iktisadi kavramlar arasında üzerine oldukça kafa yorulan konulardan biri. Daha önce, bazı durumlarda bir ülkenin yüksek büyüme oranlarından öte “kişi başına düşen gayri safi milli hasıla”nın önemli olacağını söylemiştik. Ancak kişi başına düşen gayri safi milli hasıla da, bir ülkede yaşayan tüm insanların hepsinin aynı geliri aldığı varsayımına dayanarak hesaplanıyor. Bu durumda da düşük gelirlilerle yüksek gelirliler arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak görülemez oluyor. Gelir dağılımını gözlemleyebilmek ülkedeki insanları yüzdelik gelir gruplarına bölmekle mümkün olabiliyor.

The Economist‘in Occupy hareketiyle beraber sunduğu gelir dağılımı verileri çok çarpıcı: Son 20 yılda, ABD’nin en zengin %1’lik kesimi bir yandan gelirini hemen hemen dört kat artırırken, öbür yandan -diğerleri buna benzer bir artış yaşa(ya)madığı için- diğer gelir gruplarıyla arasında bir uçurum oluşturmuş. Bu durumun gelir dağılımında yarattığı adaletsizlik “Biz %99’uz” sloganının altı boş bir söylem olmadığına işaret ediyor.

Gelir dağılımını daha sonra başka göstergelerle beraber (Gini katsayısı, Ortalama ve Medyan Gelir ayrımı, İnsani Kalkınma Endeksi) tartışacağız ve o zaman diğer ülkelerle karşılaştırmalı bir tablo sunacağız. Ancak şimdilik meseleye Türkiye özelinde kalarak bakalım ve Türkiye’de gelir dağılımının son durumunu inceleyelim.

Tablo 1’de 2012 yılında (TÜİK’teki en yenilenmiş veri) Türkiye’nin en zengin %10’unun toplam gelirden %31.10’luk, ikinci en zengin %10’luk grubun ise %15.48’lik pay aldığını görüyoruz. Ülkede yaşayan ve en zengin %20lik kesimin dışında kalan %80’lik gruba da gelirin %53.42’lik kısmı kalmış.

Tablo 1

Tablo 2’de az evvel bahsettiğimiz verileri daha detaylı gruplara bölünmüş şekilde görüyorsunuz. Bu tablodaki veriler çok daha dikkat çekici. Türkiye’deki en yoksul %10’luk grup, toplam gelirin yalnızca %2’sine sahip. Ülkenin düşük gelir grubundaki %50’lik kesim, gelirin ancak %23.5’luk kısmına sahip.

Tablo 2

Birkaç yıl öncesine, yani TÜİK’ten aldığımız veri setimizin en eski tarihi olan 2006 yılına geri döndüğümüzde, gelir dağılımında o zamandan bu yana ancak küçük bir ilerleme kaydedildiğini göreceksiniz. 2006 yılında en zengin %10’luk kesim toplam gelirin %32.45’ini, en zengin ikinci %10’un %15.99’unu, geri kalanın ise %51.56’sını aldığını anlıyoruz.

Tablo 3

2006 ve 2012 verileri beraber incelendiğinde Türkiye için kabaca bir sonuca varmamız mümkün. Türkiye’deki en zengin %10’luk grup gelirin hemen hemen üçte birine sahip. En zengin %20’yi ele aldığımızda ise, bu kesimin toplam gelirin neredeyse yarısına sahip olduğunu görüyoruz.

Kaynaklar:

Veriler TÜİK websitesinden, “Gelir Dağılımı ve Yaşam Koşulları İstatistikleri” sekmesinden alınmıştır.

İstatistiksel Tablo: “Eşdeğer Hanehalkı Kullanılabilir Gelire Göre Sıralı Yüzde 10 luk Gruplar”

Print Friendly

One Response to Türkiye’de Gelir Dağılımı

  1. Her Yol Roma

    Merhabalar,

    Yazi icin oncelikle tesekkurler. Ben neden sadece 2006 ve 2012 yillarini tercih ettiginizi anlamadim. TUIK’in sitesinde 2006-2012 yillarini kapsayan 7 yillik bir zaman serisi mevcut.

    Ikinci sorum ise neden %10’luk gruplari tercih ettiginiz. Literaturder gelir dagilimi incelenirken %20’lik gruplar tercih edilmektedir.

    Saygilar,

    Her Yol Roma

    3 Jun 2014 - Reply

Yorum yazın...

Your email address will not be published. Required fields are marked *