Jun 13, 2014 - 0 Comments - Veriler -

Gini Katsayısı ve Gelir Dağılımı

Daha önce, gelir dağılımından bahsederken yüzdelik gruplara göre gelir dağılımları ile ortalama ve medyan gelirden bahsetmiştik. Gelir dağılımı eşitsizliğinde en çok atıfta bulunulan göstergelerden bir diğeri de Gini katsayısı.

Gini katsayısından bahsederken, katsayının hesaplanmasında kullanılan “Lorenz Eğrisi”nden mutlaka söz etmek gerekir. Lorenz eğrisi çizilirken, yatay eksene gelir grupları yerleştirilir. Dikey eksen ise bu gelir gruplarının toplam gelirden aldığı payı gösterir. Diğer bir ifadeyle, Lorenz eğrisi, yüzdelik gelir gruplarının gelir dağılımından ne kadar pay aldığını gösteren bir grafik şeklidir. Ancak Lorenz eğrisinin kullanışlılığı, teker teker yüzdelik grupların gelirden ne kadar pay aldıklarını söylememize gerek kalmadan, tek bir sayı ile gelir dağılımındaki eşitsizliği sunmamızda yatar. Kısaca açıklarsak, Lorenz eğrisi ile tam eşitlik durumunu veren 45 derecelik çizgi arasında kalan alan hesaplanarak, 0 ile 1 arasında değişen sayısal bir değer, yani “Gini Katsayısı” bulunur. Gini katsayısı küçülüyor ve 0’a yaklaşıyorsa gelir eşitsizliğinin azaldığı, büyüyor ve 1’e yaklaşıyorsa gelir eşitsizliğinin arttığı anlaşılır.

Tablo 1’de Türkiye’nin Gini katsayısının 2009 sonrasında az da olsa küçüldüğünü görüyoruz (0.415’ten 0.402’ye), ki bu da gelir dağılımı eşitsizliğinin az da olsa iyileştiğini gösteriyor. 2006 yılında katsayının 0.428 olduğu düşünülürse, son 6 senede küçük de olsa bir ilerleme kaydedildiği daha iyi anlaşılıyor. Dikkatinizi çektiyse, gelir dağılımındaki bu küçük iyileşmeye dair benzer yorumu “Türkiye’de Gelir Dağılımı” başlığı altında da yapmıştık. Bu bir tesadüf değil, çünkü, yukarıda belirttiğimiz gibi gibi, Gini katsayısı en temelde yüzdelik gruplamaların tek bir sayıya indirgenmiş hali.

Tablo 1’de, her ne kadar Türkiye için olumlu bir çerçeve çizmiş olsak da, Türkiye’nin Gini katsayısını İspanya, İngiltere ve Fransa’yla karşılaştırılınca durum o kadar da tatmin edici değil. Anlaşıldığı kadarıyla, Türkiye’nin Gini katsayısı tüm bu ülkelerden daha yüksek bir seyir takip ediyor, ki bu da Türkiye’nin gelir dağılımının bu ülkelere kıyasla daha eşitsiz olduğunu gösteriyor. Fransa’dan, İngiltere’den ve küresel krizin oldukça sert etkilerinin görüldüğü İspanya’dan daha yüksek bir gelir dağılımı eşitsizliğine sahibiz.

Tablo 1

Tablo 2’de TÜİK’in hesapladığı Gini katsayısını var olan tüm OECD verileriyle karşılaştırdık. Veriler mevcutsa doğrudan 2010 yılının, aksi durumda önceki senelerin Gini katsayılarına baktık. Bu tabloda görülen o ki, Türkiye gelir dağılımı eşitsizliğinde oldukça üst sıralarda. Occupy hareketini tetikleyen bir gelir dağılım adaletsizliğine sahip ABD ise Türkiye’den hemen sonra geliyor. Şili, Meksika ve Rusya gelir adaletsizliğinde Türkiye’den daha, hatta çok daha kötü durumdalar. Ekonomik yapıları sebebiyle her zaman parmakla gösterilen İskandinav ülkeleri, özellikle Danimarka ve Norveç, gelir dağılımı eşitsizliği sorununu büyük oranda çözmüş gibi gözüküyorlar. Var olan OECD verileri dikkate alındığında gelir dağılımında en adil ülke 0.244’lük Gini katsayısına sahip İzlanda.

Tablo 2

Kaynaklar:

Gini Katsayısı verileri TÜİK websitesinden, “Gelir Dağılımı ve Yaşam Koşulları İstatistikleri” sekmesinden alınmıştır.
İstatistiksel Tablo İsmi: “Eşdeğer Hanehalkı Kullanılabilir Gelire Göre Gini Katsayısı (Türkiye, Kent, Kır, İBBS, 1. Düzey)”

Karşılaştırmalı Gini Katsayısı verileri OECD websitesinden, “Income Distribution and Poverty” sekmesinden alınmıştır.
Gösterge ismi: “Gini (at disposable income, post taxes and transfers)”

Print Friendly

Yorum yazın...

Your email address will not be published. Required fields are marked *