Nov 18, 2015 - 0 Comments - Veriler -

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (2002-2014)

Nalan Yırtmaç

Daha önce açıkladığımız gibi, iktisatçılar, bir ülkenin kendi sınırları içinde bir yılda ürettiği son mal ve hizmetlerin parasal değerlerinin toplamını Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) olarak isimlendiriyorlar ve cari ve sabit fiyatlarla hesaplanmış GSYH verileri arasında bir ayrım yapıyorlar. Hatırlayacağınız gibi, cari fiyatlarla GSYH verileri üretilen mal ve hizmetleri o senenin fiyatlarıyla sunarken, sabit fiyatlarla GSYH verileri daha önceki herhangi bir senenin fiyatlarını referans olarak alıyor.

Bu başlıkta da, GSYH verileriyle kıyaslayınca daha sağlıklı bir değerlendirme yapmak için kullanılan ‘Kişi başına düşen GSYH’den bahsedeceğiz.

Kişi başına düşen GSYH neden daha sağlıklı bir değerlendirme yapmamızı sağlayabilir, önce onu anlatalım. Bir ülkenin GSYH’si yüksek bir büyüme oranıyla artıyor olsa dahi, eğer nüfus sayısı GSYH büyüme oranından daha büyük bir oranda artıyorsa, o ülkenin büyümesi hakkında yanıltıcı sonuçlara varabiliriz. Böyle durumlarla karşılaşmamak için, GSYH nüfus sayısına bölünerek kişi başına düşen GSYH hesaplanır ve yukarıda da bahsettiğimiz gibi, bu veriler üzerinden yorum yapmak daha sağlıklı sonuçlara ulaşmamızı sağlar.

Tablo 1 ve Tablo 2’deki verileri dolar cinsinden sunmayı tercih ettik. Bunun sebebi, yakın geçmişte Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Prof. Dr. Dani Rodrik (Harvard Üniversitesi) arasında geçen tartışmayı da hatırlatmaktı. O tartışmada dolar cinsinden cari fiyatlarla GSYH’ye atıfta bulunan Şimşek Türkiye’nin 2002’den 2012’ye kadar 3.5 kat büyüdüğünü belirtmişti. Rodrik, buna cevaben, aynı yıl için uluslararası karşılaştırmalar yapılırken dolar cinsinden cari fiyatlarla GSYH kullanılsa dahi, zaman içindeki değişikliklerin yorumlanmasında sabit fiyatlarla GSYH kullanılması gerektiğini ve buna göre, sabit fiyatlarla GSYH büyüme oranının %63, kişi başına düşen büyüme oranının da %45 olduğunu söyledi. Anlayacağınız üzere, Türkiye’deki kişi başına düşen GSYH büyüme oranı, nüfus artışından dolayı, asıl GSYH büyüme oranından daha düşük.

Tablo 1’de ise kişi başına düşen GSYH serilerinin cari ve 2010 sabit fiyatlarıyla karşılaştırmasını görebilirsiniz. Cari fiyatlarla hesaplanan seri hızla yükselirken, sabit fiyatlarla hesaplanan seri çok daha yavaş bir yükseliş seyri gösteriyor.

Tablo 1

Tablo 2’de, hem cari fiyatlarla hem de 2010 yılı sabit fiyatlarıyla GSYH verileri karşılaştırılıyor. Tablo 1’de de olduğu gibi, sabit fiyatlarla hesaplanan seri, cari fiyatlarla hesaplanan seriye göre daha yavaş yükselirken, her iki seride de 2008 krizinin etkilerini gözlemlemek mümkün.

Tablo 2

Kaynaklar:

GSYH verileri OECD websitesinden, “Gross domestic product (GDP)” sekmesinden alınmıştır.

Gösterge: “US $, current prices, constant PPPs, OECD base year, millions”, “US $, constant prices, constant PPPs, OECD base year, millions”, “Per head, US $, current prices, current PPPs” ve “Per head, US $, constant prices, constant PPPs, OECD base year”

Görsel: Nalan Yırtmaç

Print Friendly

Yorum yazın...

Your email address will not be published. Required fields are marked *